Ayia Napa Cipro 1826: i rivoluzionari greci sconfiggono i turchi, nell’unica battaglia della battaglia che ebbe luogo a Megalonis

Αναφερόμαστε, και εμείς αλλά και όλα τα Μ.Μ.Ε. σε διάφορα ιστορικά γεγονότα με τις λέξεις «άγνωστος, άγνωστη, άγνωστο», συχνά υπερβολικά. Θα ασχοληθούμε σήμερα με ένα πραγματικά ελάχιστα γνωστό γεγονός από την [Επανάσταση του 1821](https://www.protothema.gr/tag/elliniki-epanastasi-1821/), το οποίο έγινε το 1826 στην [Κύπρο](https://www.protothema.gr/tag/kypros/). Πρόκειται για τη μοναδική μάχη μεταξύ Ελλήνων και Τούρκων στο νησί, που έγινε στις 17/29 Μαρτίου 1826, στην περιοχή όπου σήμερα βρίσκεται η Αγία Νάπα, το πασίγνωστο τουριστικό θέρετρο της Μεγαλονήσου.

Η μάχη αυτή παρέμενε άγνωστη ως το 1991, οπότε ο αείμνηστος ιστορικός και πανεπιστημιακός **Βασίλης Σφυρόερας** (1921-2015), σε διάλεξή του στη Λευκωσία, την οποία διοργάνωσε το πολιτιστικό ίδρυμα της Τράπεζας Κύπρου αποκάλυψε ότι βρήκε στοιχεία για τη μάχη αυτή, σε γραπτή έκθεση -ντοκουμέντο του Ολλανδού Μάρκο Αντόνιο Σαντ, πρόξενου της Ολλανδίας στη Λάρνακα τότε (1826). Η μάχη έγινε μεταξύ Ελλήνων και Τούρκων. Στο πλευρό των Ελλήνων έσπευσαν κάποιοι Κύπριοι εθελοντές και οι Τούρκοι από τη φρουρά της Αμμοχώστου το έβαλαν στα πόδια αφήνοντας πίσω τους νεκρούς, αιχμαλώτους και λάφυρα.

Οι Έλληνες σταμάτησαν στην Κύπρο για ανεφοδιασμό και έφυγαν μετά τη μάχη, η οποία συνδέει τρία φαινομενικά τουλάχιστον, άσχετα μεταξύ τους ελληνικά μέρη: τα Σφακιά της Κρήτης, την [Αγία Νάπα](https://www.protothema.gr/tag/agia-napa/) της Κύπρου και το… ακριτικό Πωγώνι του νομού Ιωαννίνων. Δεν φταίμε εμείς που κάνουμε γνωστό το Πωγώνι στο πανελλήνιο, αλλά όσοι «φρόντιζαν» με την αδιαφορία τους, να παραμένει άγνωστο μέχρι πριν λίγο καιρό. Συνδετικός κρίκος όλων είναι ο Χατζημιχάλης Νταλιάνης από το Δελβινάκι Πωγωνίου, ένας αδικημένος ήρωας του 1821. Ο λόγος της παρουσίας των Ελλήνων στην Κύπρο το 1826 ήταν η εκστρατεία του Λιβάνου στην οποία έχουμε αναφερθεί εκτενώς σε παλαιότερο άρθρο, αλλά θα περιγράψουμε με συντομία και σήμερα.

Η εκστρατεία του Λιβάνου: Ένα φιλόδοξο, απόκοτο σχέδιο

Τον Οκτώβριο του 1824 παρουσιάστηκε στο Βουλευτικό ο **Χατζηστάθης Ρέζης**(πιθανότατα καταγόταν από τη Μακεδονία και έμενε στον Λίβανο), που μετέφερε προτάσεις του εμίρη του Λιβάνου Μπεσίρ και των προυχόντων της χώρας, να γίνει μια συμμαχία Λιβάνου-Ελλάδας εναντίον της Οθωμανικής αυτοκρατορίας με σκοπό, εκτός από τα οφέλη για την Ελληνική Επανάσταση, να ελευθερωθούν ο Λίβανος και η Κύπρος.

Ο Ρέζης, όταν του ζητήθηκαν τα έγγραφα του Εμίρη, είπε ότι τα έχασε στη διάρκεια του ταξιδιού. Το Βουλευτικό δέχτηκε την πρόταση και όρισε ως αντιπροσώπους του για τις διαπραγματεύσεις τον Ρέζη, τον Αντώνιο Τζούνη, που αργότερα αντικαταστάθηκε από τον επίσκοπο Ευδοκιάδας( περιοχή της Καππαδοκίας) Γρηγόριο, και τον Κύπριο αγωνιστή Χαράλαμπο Μάλη.

Τελικά, μόλις στις 13 Ιουλίου του 1825, το Βουλευτικό εφοδίασε τον Ρέζη και τους άλλους απεσταλμένους με τα απαραίτητα έγγραφα για συνεννόηση με τον Μπεσίρ, τους προκρίτους, τους ιερωμένους και τους φυλάρχους του Λιβάνου. Υπεύθυνος από πλευράς Βουλευτικού ανέλαβε ο Αλέξανδρος Μαυροκορδάτος (με ό,τι αυτό συνεπαγόταν…), που χρονοτριβούσε ζητώντας βοήθεια από τον Πατριάρχη Αντιοχείας Μεθόδιο τον Νάξιο και Κύπριους ιεράρχες.

Ο Ρέζης επιστρέφοντας είπε ότι ο Μπεσίρ ζητά 20 πλοία και 3.000 άντρες, με τρόφιμα και πολεμοφόδια για τρεις μήνες, 12 κανόνια, 500 αξίνες, 500 φτυάρια και 500 λοστούς. Υποσχέθηκε δε, ότι μετά την απελευθέρωση του Λιβάνου θα έστελνε στη χώρα μας 200.000 άντρες και ιππικό( άγνωστο πώς και πού θα τους έβρισκε και πώς θα έφταναν στην Ελλάδα). Και φυσικά τόνιζε ότι θα ελευθερωνόταν και η Κύπρος. Μερικές πρόσθετες πληροφορίες για τον Γρηγόριο και τους αποδέκτες των ελληνικών επιστολών:

**α)** Ο Γρηγόριος καταγόταν από την Ιθάκη χειροτονήθηκε δε τιτουλάριος Επίσκοπος στην Κωνσταντινούπολη. Όταν ήρθε στην Πελοπόννησο, μετά την έκρηξη της Επανάστασης, πρόσφερε πολύτιμες υπηρεσίες στον Αγώνα. Συνεργάστηκε με τους Μαυροκορδάτο, Νέγρη και Γ. Κουντουριώτη. Μετά την αποστολή στον Λίβανο, ο Γρηγόριος βρέθηκε στο Ναύπλιο. Αργότερα, άγνωστο με ποιο τρόπο βρέθηκε στο Χαλέπι της Συρίας όπου και αιχμαλωτίστηκε. Μεταφέρθηκε στην Αίγυπτο, όπου εργάστηκε στα κτήματα του Μεχμέτ Αλή, ως το 1828, οπότε και απελευθερώθηκε. Επέστρεψε στην Ελλάδα και διορίστηκε Επίσκοπος Αιγιαλείας, ως τον θάνατό του (1850).

**β)** Η αποστολή στον Λίβανο είχε έγγραφα για τον Μπασίρ, τους «Αφέντες α’ και β’ τάξεως» (Μιρ), προς το ιερατείο και προς τους άρχοντες και προεστούς (Σεχ). Ο Μπεσίρ είχε τον τίτλο «Μιρ – Μπεζιρί». Είναι χαρακτηριστικό ότι στάλθηκε επιστολή και «προς την περίβλεπτον κοινότητα (έμσεχ εχίλ – Τζεμέκ) του Λιβανίου (έτσι ονομαζόταν τότε ο Λίβανος).

**γ)** Οι Αρχιερείς του Λιβάνου, στους οποίους στάλθηκε η επιστολή ήταν ο Μητροπολίτης Αρκαδίας Ζαχαρίας, ο Βηρυτού Βενιαμίν, ο Τριπόλεως Θεοδόσιος, ο Επιφανείας Ιωαννίκιος, ο Εμέσης Σωφρόνιος, ο Σελευκείας Ιγνάτιος, ο Χαλεπίου Σεραφείμ, ο Λαοδικείας, ο Πτολεμαΐδος κ.ά.

Στάλθηκαν επιστολές επίσης στον Μακαριότατο Αρχιεπίσκοπο Κύπρου Δαμασκηνό και τους Μητροπολίτες Πάφου Παΐσιο, Κιτίου Λεόντιο και Κυρήνης (έτσι αναφέρεται η Κυρήνεια στα έγγραφα) Χαράλαμπο. Τελικά το Βουλευτικό, μετά την επιστροφή του Ρέζη δεν προχώρησε στην εκστρατεία. Το φιλόδοξο σχέδιο όμως είχε διαρρεύσει και κάποιοι αποφάσισαν να το υλοποιήσουν.

Ο Βρετανός Πρόξενος στο Χαλέπι, Τζον Μπάρκερ, γεννημένος στη Σμύρνη, κατέγραψε το γεγονός σε υπόμνημα προς τον Πρέσβη Στράτφορντ Κάνινγκ στην Κωνσταντινούπολη. Ο Μπάρκερ χαρακτήρισε την απόβαση περισσότερο σαν πειρατεία παρά σαν μια προσπάθεια απελευθέρωσης, σημειώνοντας τη φήμη των Ελλήνων πειρατών για τέτοιες μεσογειακές επιδρομές. Ανέφερε ότι οι ελληνικές δυνάμεις «σκαρφάλωσαν σε μέρος των αμυντικών τειχών ενώ τα πλοία κανονιοβολούσαν την πόλη».

Οι άμυνες της Βηρυτού ήταν θλιβερά απροετοίμαστες: χωρίς τακτική στρατιωτική παρουσία και περιορισμένα πυροβόλα όπλα και πυρομαχικά, το φρούριο που είχε σκοπό να προστατεύσει την πόλη από θαλάσσιες επιθέσεις ήταν εξίσου ευάλωτο με τους κατοίκους του. Παρά τον αρχικό αιφνιδιασμό, εμφανίστηκε αντίσταση υπό την ηγεσία ενός τοπικού μουφτή, ο οποίος συσπείρωσε και ενέπνευσε τους κατοίκους της πόλης να υπερασπιστούν τη Βηρυτό.

Η μάχη που ακολούθησε είχε ως αποτέλεσμα απώλειες και από τις δύο πλευρές: οι Έλληνες είχαν περίπου 40 θύματα, ενώ οι υπερασπιστές είχαν 14 νεκρούς και 20 τραυματίες. Η πόλη υπέστη σημαντικές ζημιές, με 500 βλήματα κανονιών να πλήττουν κτίρια, συμπεριλαμβανομένων δύο που χτύπησαν το γαλλικό προξενείο και τριών που χτύπησαν την κατοικία του Αυστριακού προξένου.

#