Come possiamo garantire una cultura del lavoro sicuro nel settore sanitario?

De zorgsector beloofde vorig jaar verbetering: meer dan twintig zorgorganisaties ondertekenden het Zorgmanifest tegen seksueel overschrijdend gedrag, met als doel een veiligere werk- en leeromgeving. Maar uit nieuw onderzoek van De Geneeskundestudent blijkt dat ongewenst gedrag tijdens de opleiding nog altijd veelvuldig voorkomt. “Mensen die dit ongewenste gedrag vertonen zijn vaak ook de beoordelaars van de student”, vertelt Aagje Trompert in De Rode Draad.

Het aantal geneeskundestudenten dat tijdens de opleiding te maken krijgt met ongewenst gedrag is in de afgelopen drie jaar nauwelijks afgenomen – in 2025 was dit 1 op de 9 studenten – ondanks de toenemende aandacht voor dit onderwerp. “Het is moeilijk te zeggen wat daar de verklaring voor is”, zegt Aagje Trompert, voorzitter van De Geneeskundestudent. “Het onderzoek richtte zich op het in kaart brengen van dit probleem. We vonden het belangrijk om dit nog een keer te evalueren.”

**Verbale intimidatie**

Een groot deel van de meldingen gaat over verbale intimidatie. Het gaat dan bijvoorbeeld over denigrerende namen, zoals ‘kootje’ in plaats van co-assistent, of over het benoemen van eigenschappen die niks te maken hebben met iemands kwaliteiten als arts. “Dat kan gaan over uiterlijke kenmerken, waaronder huidskleur, of iemands handelen”, zegt Trompert.

Verder is de bereidheid om ongewenst gedrag te melden gedaald. Het zijn voornamelijk masterstudenten die aangeven dat ze te maken krijgen met dit soort gedrag. “Het kan twee redenen hebben dat ze geen melding durven te maken”, aldus Trompert. “Mensen die dit ongewenste gedrag vertonen zijn vaak ook de beoordelaars van de student. Als je direct afhankelijk bent van iemand is het lastig om daar tegenin te gaan. De andere reden is dat ze als co-assistenten heel snel wisselen van afdeling. Als ze dan kort op een afdeling zitten slikken ze het meestal gewoon tot ze naar een andere afdeling gaan.”

**Angstcultuur**

“Ik zou spreken van een angstcultuur”, zegt huisarts Geneviève Koolhaas-Martis. “En het kan zeker zo zijn dat het onder het dak van een ziekenhuis verschilt per afdeling. Onderzoeken worden cyclisch herhaald en laten eigenlijk geen verbetering zien. Het gedragsprobleem is eigenlijk zoals dat in de maatschappij ook is.” De focus in de zorg ligt vooral op het zorgen voor de patiënten, maar bij de zorg voor elkaar schiet het tekort. “In de tijd dat ik co-assistent was, circuleerde er in de wandelgangen op welke afdelingen je op je hoede moest zijn. Iedereen wist welke collega’s altijd de fouten grappen maakten.”

**Seksueel overschrijdend gedrag**

Aandacht besteden aan ‘sociale veiligheid’ gaat heel makkelijk. Maar als er dan gesproken wordt over seksueel overschrijdend gedrag, “is dat ineens heel lastig en spannend”, zegt Koolhaas-Martis. “Er ligt een soort taboe op het benoemen van seksueel overschrijdend gedrag en elkaar daarop aanspreken. Mensen schamen zich er ook voor dat het hun collega’s zijn.” HR vindt het ook lastig om mensen erop aan te spreken, omdat ze er niet voor opgeleid zijn. “Er is een soort handelingsverlegenheid.”

De focus moet nu liggen op monitoring en bewustwording, volgens Trompert. De Geneeskundestudent doet ook een aanbeveling aan faculteiten om bystander trainingen te regelen voor geneeskundestudenten. “Dat is ook zeker iets wat in een ziekenhuis aan te raden is. Het is namelijk heel moeilijk om het voor jezelf op te nemen als je in een kwetsbare positie staat, en makkelijker om er iets van te zeggen als het bij een collega gebeurt.”

Het is een mannen probleem. Zoals de oorzaak van zon beetje alle grote problemen in de wereld. Het zou helpen als mannen hun zielige apenrotsgedrag inzien en ermee stoppen.

Solving the billions involved in healthcare fraud should help, as should better staff training (I and those around me have witnessed mistakes being made far too often), and not having to return to doctors many times if you have only stubbed your toe. I notice that people have to come back more often for relatively simple complaints. Everything is becoming compartmentalized, and this creates a lot of work. In the past, you went to the doctor once and often had a solution.

Het begint vaak al in de opleiding. Moet de eerste chirurg met een prima karakter nog ontmoeten. Terwijl ik bijna geloof dat alle kinderartsen gemaakt zijn van chocola.