Sta aspettando un disastro: “Se un tale veicolo o un deposito con Cobra’s Explodes, mezza area residenziale è sparita”

[Archive](https://archive.ph/LgqRB)

**Het is wachten op een ramp: ‘Als zo’n voertuig of opslag met Cobra’s ontploft, is een halve woonwijk weg’**

Achtergrond
Crimineel milieu – De politie heeft een landelijk vuurwerkverbod nodig om de toename van explosies te kunnen stoppen. Dat vertellen drie politiechefs aan NRC. Uit een analyse van Telegramgroepen waarin illegaal vuurwerk wordt verhandeld, blijkt dat dag in dag uit – door het hele land – wordt gehandeld in dit soort potentiële bommen.

Een landelijk vuurwerkverbod is dringend nodig om het aantal aanslagen en explosies bij woningen en bedrijven substantieel naar beneden te krijgen. De beschikbaarheid van illegaal vuurwerk zoals Cobra’s is via online Telegramgroepen zo gemeengoed geworden dat de politie er nauwelijks grip op kan krijgen. Doordat het vuurwerk ook buiten het crimineel milieu zeer makkelijk is te verkrijgen, is het aantal explosies afgelopen jaren enorm gestegen.

Dat blijkt uit gesprekken met drie Nederlandse politiechefs en een inventarisatie van NRC binnen Telegram-groepen, waarbinnen zwaar en illegaal vuurwerk wordt aangeboden. Volgens de politiechefs is het bij het uitblijven van een vuurwerkverbod wachten op een grote ramp in Nederland, omdat opbergplekken – zoals slaapkamers en zolders – van Cobra’s kunnen ontploffen.

Het aantal aanslagen met explosieven neemt snel toe. In 2021 werden 212 explosies gebruikt, afgelopen jaar was dat meer dan verzesvoudigd tot een (voorlopig) hoogtepunt van 1.413 aanslagen, waarvan ruim 1.000 bij woningen. Meerdere slachtoffers en daders raakten ernstig gewond. In het Haagse Tarwekamp vielen in december zes doden na een explosie in een portiekflat, hoogstwaarschijnlijk door één of meerdere Cobra’s.

Er werd een taskforce opgericht, onder leiding van de Rotterdamse burgemeester Carola Schouten, waarin wordt aangestuurd op een gezamenlijke aanpak van het probleem, met onder meer verzekeraars en woningcorporaties. Minister David van Weel (Justitie en Veiligheid, VVD) liet daarop weten dat een landelijk vuurwerkverbod het probleem niet zou oplossen.

Tijdens een Kamerdebat afgelopen woensdag over het vuurwerkverbod bleek dat er nog geen meerderheid is voor het verbod. De VVD kan wel voor een meerderheid zorgen, maar twijfelt. De liberale partij is tegen te veel overheidsbemoeienis, maar vindt het aantal slachtoffers ook onacceptabel. Over een aantal weken wordt het debat hervat.

**Handel**

Op Telegram wordt zeer actief gehandeld in illegaal vuurwerk. NRC keek in januari mee in vijftien Telegram-groepen waar illegale Cobra’s, mortieren en shells (mortierbommen) worden gezocht en verkocht. Uit een analyse van bijna achtduizend berichten uit de twee grootste en actiefste groepen, blijkt dat door heel Nederland wordt gehandeld. Van Tubbergen, Enschede en Slagharen tot Den Haag, Goes en Amsterdam. In Rotterdam wordt verreweg het meest verhandeld.

Met Telegram kunnen versleutelde berichten worden verstuurd. De app, die wereldwijd zo’n 950 miljoen gebruikers heeft, ligt onder vuur. Ze zou (georganiseerde) misdaad te veel ruimte laten. Op de app wordt niet alleen gehandeld in explosieven, maar ook in wapens, drugs en medicijnen en ook delen sommige gebruikers kinderporno. De oprichter van Telegram, de Russische Pavel Doerov, werd afgelopen september in Frankrijk gearresteerd op verdenking van medeplichtigheid aan het faciliteren van georganiseerde criminaliteit.

In de groepen waar NRC meelas, heerst voortdurend angst voor agenten die komen spieken, over het motief voor de aankoop wordt nooit gesproken. Pas achter de schermen, in privéchats, wordt een deal daadwerkelijk gesloten. De groepen waarin wordt gehandeld in illegaal vuurwerk – soms met duizenden leden – leiden een fluïde bestaan. Ineens kan een groep, zonder waarschuwing, verdwijnen – waarna dan weer nieuwe varianten ontstaan. Vaak is een groep alleen toegankelijk via een uitnodigingslink, die in een ander kanaal wordt gedeeld en daarna snel weer wordt verwijderd.

Wel of niet vooraf betalen, verzendmethodes – pakketbezorging via PostNL en DHL worden het meest aangeraden – en pingelen; dagelijks worden tientallen berichten heen en weer gestuurd. „Cobra 6 gezocht Amsterdam en omstreken, 5 pakken” – in één pak zitten meestal drie à vier Cobra’s. „C6 C8 lawinepijl gezocht omgeving Alkmaar.” „Gezocht Cobra’s dumbum [knalvuurwerk] 5g Shells 3 inch en 100grmers [100 gram flitspoeder] gezocht omgeving Drenthe.”

Wie verkoopt, moet volgens de regels – elk Telegramkanaal heeft één of meerdere admins, beheerders – ‘bewijs’ leveren: een foto of video van de explosieven, boven op een papiertje met daarop de datum en de gebruikersnaam van de verkoper.

**Aanslagen**

Een Cobra is relatief goedkoop. De politiechefs met wie NRC sprak, noemen 10 euro voor drie Cobra’s gebruikelijk. Dat blijkt ook uit de prijzenlijsten die online worden gedeeld: de meeste verkopers vragen voor een pakje van drie Cobra’s zo’n 10 tot 20 euro. .

In de Telegram-groepen waarin NRC meekeek, wordt ook geadviseerd: over de beste soorten vuurwerk, over goede prijzen én over hoe uit het vizier van justitie te blijven. Een gebruiker deelt een nieuwsbericht van NH Nieuws, over een 28-jarige man die twee jaar de gevangenis in moet vanwege het tot ontploffing brengen van een explosief bij een woning in Amsterdam. „Op de restanten van het explosief worden de dna-sporen gevonden”, citeert de Telegram-gebruiker. „Ja, dus handschoentjes aan tijdens de handel”, reageert een ander. „Voortaan ook Cobra met doekje schoonmaken”, zegt iemand anders.

In de Telegram-groepen worden ook aanslagen met explosies besteld. Uit een zogeheten ‘fenomeenanalyse’ van de politie blijkt dat de daders opereren in een hiërarchie van opdrachtgevers, tussenpersonen en uitvoerders. Contact tussen die drie partijen verloopt vaak via Telegram. Uitvoerders en opdrachtgevers kennen elkaar daardoor vaak niet. Een explosie laten uitvoeren, kost tussen de 400 en 1.000 euro, vertellen de politiechefs.

Ook in de groepen waar NRC meekeek sijpelen signalen door van vraag en aanbod bij het regelen van zo’n ‘aanslag’. Als een gebruiker eind januari vraagt wie „zwaarre knalles voor mooi prijzen” verkoopt, vanaf „500 grammers”, stromen de reacties binnen. „Man wilt iemand ze gevel met de grond gelijk maken”, reageert een gebruiker. „Meer dan dat”, reageert een ander: „Hij gaat naar Oekraïne.”

Met die vijfhonderd gram doelt de Telegram-gebruiker op de hoeveelheid flitspoeder. Ter illustratie: een standaard Cobra 6 bevat 28 gram poeder, de zeldzame Cobra 20 bevat 200 gram. De drukgolf van een Cobra 6 kan tot ernstige brandwonden en permanente gehoorschade leiden en dubbel- of driedubbelglas doorboren, blijkt uit onderzoek van het Nederlands Forensisch Instituut.

Een persoon stelt in een andere Telegram-groep: „Ik wil ergens mee afrekenen. Iemand die hulp kan bieden?” Een andere gebruiker, die in dezelfde groep al meerdere keren Cobra’s aanbood, reageert met een duimpje omhoog. Het account van de gebruiker die om hulp vroeg is inmiddels verwijderd.