Come media e governi partecipano al linguicidio silenzioso della Bassa Sassonia

Hoe media en overheden meewerken aan stille Nedersaksische linguïcide

Met mijn smartphone filmde ik Denen die mijn Nedersaksisch blijken te verstaan. In mijn podcast Wearldsproake praatte ik probleemloos plat met Limburgers, Friezen, Noord-Duitsers en Zweden. Rijssens staalmagnaat Mark Voortman verklaarde onlangs dat hij dankzij de taal gemakkelijk in Noord-Duitsland handelt.

Een pijnlijk contrast met het beeld in de traditionele media: nooit een inhoudelijk artikel in het Nedersaksisch. Een hele taal terugsnoeien tot een paar lompe uitspraken of ‘spoedcursus dialect’. Weer koeien en klederdracht. Titels die altijd benadrukken dat het bijna afgelopen is. Mag het Nedersaksisch er ook nog gewoon zijn?

De provincie Overijssel flanst elke week een dialectdinsdag-post in elkaar: een platte spreuk op een plaatje van een weiland. De spreuk lijkt willekeurig uit een boekje geprikt en wordt niet eens gecheckt op grammaticale fouten. Zelfs de video over maart dialectmaand was volledig in het Nederlands. Bij het enige zinnetje Nedersaksisch moesten grote vraagtekens in beeld. Haha, die malle platpraters toch. Nu gauw weer normaal Nederlands hè.

Alles rondom het Nedersaksisch is krampachtig en moeilijk. Een vicieuze cirkel en een neerwaartse spiraal. Een moetje. Het lijkt er maar niet in te willen dat wij ook wel eens iets serieus in onze taal willen zien. Waar blijven de Nedersaksische artikelen, de documentaires of verslaggeving van normale nieuwsfeiten? Van de oorlog in Oekraïne tot de enorme opkomst van kunstklookte, het kan prima in het Nedersaksisch. Dat dat niet gebeurt, vertelt ons intrinsiek: niet geschikt voor serieuze nieuwsgaring. Niet ‘normaal’. Minderwaardig.

Doodgezwegen
Ondertussen moeten we ons bijna verontschuldigen als we het openbaar durven spreken, want niemand zal het verstaan. O ja? Volgens de Taaltelling Nedersaksisch kon in 2005 tussen de 62 procent en 81 procent van de Twentse bevolking Twents. De percentages voor ‘verstaan’ lagen nog hoger. Bij elkaar telt Nederland 1,8 miljoen Nedersaksische sprekers. Op 17 miljoen inwoners. Dat is één op de negen Nederlanders, bijna vijf keer zoveel als het Fries. Met de Noord-Duitsers erbij komen we aan 5,5 miljoen: meer dan Noorwegen inwoners heeft. Hoezo minderheidstaal?

Maar media en overheden werken nog steeds mee aan een stille linguïcide. De taal wordt keihard doodgezwegen. Hoog tijd dat we eens opspreken.

Dus wat moet er gebeuren? Doe normaal met de taal. Neem Nedersaksische communicatiemedewerkers aan, leid ze op in journalistiek, interview- en presentatietechnieken. Nieuwsfeit? Bespreek dat eens gewoon in het Nedersaksisch. Welk Nedersaksisch? Maakt niet uit, we zijn gewend aan variatie. Da’s zo’n mooi voordeel van deze taal.

Wordt je regionale omroep slecht beluisterd en bekeken? Misschien moet je eens beter luisteren naar je Nedersaksische achterban. Ik kom er graag over praten. Ideeën genoeg voor mooie, aansprekende content in de oorspronkelijke taal van Oost-Nederland.

Het laatste Nedersaksische woord is nog lang niet gezegd. Als wij onze taal serieus nemen, gaat de rest van de wereld dat ook doen.

‘Nedersaksivist’
Auteur, contentmaker en ‘Nedersaksivist’ Martin ter Denge pleit voor gelijkwaardige behandeling van het Nedersaksisch in communicatie. Een video van hem over het onderwerp ging in maart dialectmaand viraal. „Hoog tijd dat we opspreken.”

Ik kom uit Twente. Toen ik vroeger jong was had mijn broertje een vriend die uit een boerengezin kwam: praatte altijd plat. Heb mijn ouders wel eens horen zeggen dat ze toch liever hadden dat mijn broertje niet met hem omging, omdat mijn broertje dat platte overnam.

En natuurlijk constant van de docenten op de basisschool het gezeik dat ploatpraat’n dom klinkt. Achja, he’j mangs.

[Verplichte kost](https://www.youtube.com/watch?v=TBpSdQQA1X8)