Come la terapia con i tuoi genitori può aiutare i giovani con pensieri oscuri: “È così disperato sentire che nessuno ti capisce” (Het Parool)

Full text in Dutch (due to paywall), part 1:

Door Sterre Marsman, 21 april 2024, 07:00

Het zijn cijfers die je liever niet opsomt. Vijf op de tien jongvolwassenen heeft last van psychische klachten, in Amsterdam zijn dat er zes op de tien. In de afgelopen vier jaar is het aantal zelfdodingen onder jongvolwassenen met 30 procent toegenomen, in Amsterdam met 40 procent.

“Zelfdoding is een belangrijke doodsoorzaak onder jongvolwassenen,” zegt Nadia van der Spek, hoofdonderzoeker van de Repairstudie aan het Amsterdam UMC. “Jongeren bevinden zich in een cruciale ontwikkelfase. Bij een aanzienlijk deel gaat die ontwikkeling gepaard met heftige psychische klachten.”

Voor de lijdensdruk van erge hopeloosheid – zoals suïcidaliteit, het hebben van gedachten over zelfdoding – is nog geen goede behandeling, zegt Van der Spek. “Interventiestrategieën zoals het afschermen van treinen zijn belangrijk, maar het onderliggend lijden, bijvoorbeeld een ernstige depressie, blijft terugkeren. En dat is lastig op te lossen: sommige behandelingen werken een beetje tot redelijk goed, maar voor een deel van de jongeren werken ze niet of nauwelijks.”

**Weinig onderzoek**

Naar de behandeling voor jongvolwassenen met ernstige psychische klachten wordt relatief weinig onderzoek gedaan, zegt Van der Spek. Dat komt mede omdat meedoen aan een onderzoek voor deze groep vaak als te risicovol gezien wordt. Maar er zijn wel ontwikkelingen. Na twee jaar voorbereiding begon het Amsterdam UMC afgelopen herfst in dertien ggz-instellingen in Nederland en België met de zogeheten Repairstudie, onder leiding van Van der Spek en hoogleraar klinische psychologie in de psychiatrie Claudi Bockting. Momenteel doet een tiental Amsterdamse gezinnen mee.

In de Repairstudie wordt tijdens een zestien weken durend traject onderzocht of *attachment based family therapy* (ABFT) een effectieve behandeling is voor suïcidaliteit onder jongvolwassenen. In die therapie staat de band tussen kind en ouder centraal. Het grote verschil ten opzichte van reguliere therapie voor jongvolwassenen is dat niet enkel de persoon met donkere gedachten in de spreekkamer zit, maar ook zijn of haar ouders.

ABFT speelt in op een van de meest voorkomende symptomen van een depressie onder jongeren: isolement. “Jongvolwassenen zijn geneigd om in stilte te worstelen met hun donkere gedachten,” zegt Van der Spek. Vaak uit schaamte, omdat ze het idee hebben dat er voor hen geen plek is, of om hun omgeving niet tot last te zijn. Terwijl steun zoeken bij ouders of verzorgers jongvolwassenen juist bescherming kan bieden. Centraal staat dan ook de vraag: ‘Wat staat je in de weg om naar je ouders te gaan als je het zwaar hebt?’

**Vertrouwensbreuken**

“Alle ouders hebben van nature een zorginstinct, hoe onbegripvol of boos ze ook kunnen lijken,” zegt Van der Spek. “Ieder kind heeft daartegenover een verlangen naar goedkeuring van zijn of haar ouders, hoe strijdlustig of ongeïnteresseerd ze ook kunnen lijken.”

Een goede band creëren betekent overigens niet altijd dat een letterlijk héchtere band nodig is, zegt Van der Spek. Soms betekent het juist dat je een kind moet laten uitvliegen in plaats van het te verzorgen.

In de eerste gesprekken van het traject zitten zowel ouders als kind in de spreekkamer, daarna volgen aparte sessies. In de gesprekken met de jongvolwassenen wordt gekeken naar welke vertrouwensbreuken in de weg zitten. “Als therapeut help je uit te pluizen wat er in het hoofd van de jongvolwassenen omgaat en woorden te geven aan onuitgesproken gevoelens,” zegt Esther Lamens, therapeut bij psychologenpraktijk De Amsterdamse, waar al langer wordt gewerkt met ABFT.

“Om naar mijn moeder te verwoorden waar mijn gedachten en paniekgevoelens vandaan komen, is heel waardevol,” zegt de 26-jarige student Loes (niet haar echte naam), die met haar moeder bij Lamens in behandeling is. Ze kreeg al langer hulp voor paniekaanvallen en donkere gedachten, die naar haar jeugd te herleiden bleken.

“Het is zo wanhopig om het gevoel te hebben dat niemand je begrijpt; het lijkt alsof je er alleen voor staat,” zegt Loes. “Nu leren we elkaar begrijpen in plaats van in een gigantische ruzie te belanden.” Als jongvolwassenen zich begrepen voelen, zullen ze weer vaker naar hun ouders reiken voor steun, weet Lamens.

Ik mis alleen de siblings in dit verhaal. Vaak ligt de focus volledig op het (psychisch) zieke kind en worden de broers en zussen hierin vergeten. Jammer dat dit onderzoek zich ook weer alleen op de ouders en het psychisch zieke kind richt en niet op het gehele gezin.

Alle personen binnen het huis hebben er namelijk last van als er 1 iemand ziek is en soms is er een erfelijke component en hebben broers en zussen evengoed klachten die soms niet worden herkend omdat alle aandacht naar dat ene kind gaat.

“Oh sorry dat ik zo’n vreselijke ouder was!”